Special-Ops.pl

Zachowanie się przewodów i kabli elektrycznych w wysokich temperaturach (część 2.)

Electrical devices and installations vs. fire. Part II

Temperatury długotrwałe dopuszczalne dla poszczególnych elementów urządzeń elektrycznych [14]

Temperatury długotrwałe dopuszczalne dla poszczególnych elementów urządzeń elektrycznych [14]

Zachowanie się kabli i przewodów elektrycznych podczas pożarów określa się na podstawie badań różnych właściwości materiałów, z których zostały wyprodukowane. Podstawowym parametrem określającym zachowanie się oprzewodowania podczas pożaru jest palność przewodów i kabli – czy są „samogasnące”, czy podtrzymują palenie itp. Kolejne kryteria określają ilość wydzielanego dymu podczas pożaru oraz zawartość w tym dymie substancji szkodliwych i korozyjnych. Bardzo istotną cechą wyznaczaną podczas badań jest określenie czasu, przez który przewody i kable podtrzymują swoje funkcje elektryczne w trakcie trwania pożaru [3, 4].

Zobacz także

Zasady projektowania sterowań instalacji do odprowadzania dymu i ciepła

Zasady projektowania sterowań instalacji do odprowadzania dymu i ciepła Zasady projektowania sterowań instalacji do odprowadzania dymu i ciepła

Głównym zagrożeniem w czasie pożaru, przyczyniającym się do większości wypadków śmiertelnych, jest zadymienie. W skład dymu wchodzą produkty spalania, gazy pożarowe i tlenek węgla. Bardzo niebezpieczna...

Głównym zagrożeniem w czasie pożaru, przyczyniającym się do większości wypadków śmiertelnych, jest zadymienie. W skład dymu wchodzą produkty spalania, gazy pożarowe i tlenek węgla. Bardzo niebezpieczna jest też ich wysoka temperatura, która stwarza dodatkowe zagrożenie, np. poprzez rozgorzenie. Silne zadymienie utrudnia sprawne przeprowadzenie ewakuacji oraz walkę z pożarem, dlatego przepisy z zakresu ochrony przeciwpożarowej w niektórych przypadkach nakładają obowiązek stosowania specjalnych instalacji...

Zagrożenie pożarem i eksplozją beziskiernikowych ograniczników przepięć (część 1.)

Zagrożenie pożarem i eksplozją beziskiernikowych ograniczników przepięć (część 1.) Zagrożenie pożarem i eksplozją beziskiernikowych ograniczników przepięć (część 1.)

Ograniczniki przepięć podczas ich normalnego działania w sieciach elektroenergetycznych średnich i wysokich napięć nie stwarzają zagrożeń dla sąsiadujących z nimi obiektów czy personelu. Ich stosowanie...

Ograniczniki przepięć podczas ich normalnego działania w sieciach elektroenergetycznych średnich i wysokich napięć nie stwarzają zagrożeń dla sąsiadujących z nimi obiektów czy personelu. Ich stosowanie przyczynia się wręcz do eliminacji awarii innych aparatów w wyniku uszkodzeń ich izolacji i związanych z tym zagrożeń. Poprawnie skonstruowane ograniczniki przepięć, dobrane do lokalnych warunków sieciowych i zainstalowane, wykonane z zastosowaniem właściwej technologii, są przez kilkadziesiąt...

Wymagania dla instalacji elektrycznych funkcjonujących w czasie pożaru

Wymagania dla instalacji elektrycznych funkcjonujących w czasie pożaru Wymagania dla instalacji elektrycznych funkcjonujących w czasie pożaru

W budynkach oprócz instalacji zasilających obwody użytkowe występują często instalacje odpowiedzialne ze bezpieczeństwo pożarowe. W większości przypadków odpowiadają za wczesne wykrycie, alarmowanie i...

W budynkach oprócz instalacji zasilających obwody użytkowe występują często instalacje odpowiedzialne ze bezpieczeństwo pożarowe. W większości przypadków odpowiadają za wczesne wykrycie, alarmowanie i rozgłaszanie sygnałów i komunikatów ewakuacyjnych, a także zasilanie i sterowanie urządzeń przeciwpożarowych.

W artykule:

• Zagrożenia wynikające z pracy instalacji elektrycznej
• Przyczyny powstania uszkodzeń izolacji urządzeń i przewodów elektrycznych
• Przyczyny pożarów związane z eksploatacją instalacji i urządzeń elektrycznych

Nowoczesne instalacje elektryczne w dużych obiektach budowlanych układane są najczęściej w postaci wiązek na drabinkach lub korytach w specjalnych przestrzeniach przeznaczonych do tych celów. W takich przypadkach, aby ograniczyć rozprzestrzenianie płomienia (pożaru) należy stosować odpowiednie rozwiązanie technologiczne w postaci materiałów polimerowych o małym współczynniku palności. Zastosowanie np. kabli z tworzyw bezhalogenowych ogranicza w trakcie pożaru ilość powstającego dymu oraz produktów spalania (głównie toksycznego chlorowodoru), które w połączeniu z wodą tworzą substancje żrące, stanowiące zagrożenie dla pozostałych elementów infrastruktury obiektów budowlanych. Małe ilości powstającego dymu ułatwiają ewakuację osób i prowadzenie akcji gaśniczej przez specjalistyczne służby. Instalacjom elektrycznym, od których wymagana jest praca w trakcie pożaru, stawia się dodatkowe obostrzenia dotyczące podtrzymania swoich funkcji przez określony czas, np. 30 minut (oznaczenie E30) lub 90 minut (E90). Klasyfikacja ta wynika z normy DIN 4102-12 i dotyczy systemów kablowych badanych w całości.

Dla pojedynczych kabli i przewodów stosuje się normy PN IEC 60331 11 do badania ciągłości obwodu podczas długotrwałego oddziaływania płomienie (oznaczenie np. FE90), czy też PN-EN 50200, do badania ciągłości obwodu elektrycznego, jednak z dodatkowym udarem mechanicznym oddziałującym na próbkę (oznaczenie np. PH90).

W zakresie badania zachowania się kabli i przewodów w warunkach pożaru opracowano i znormalizowano wiele metod. Powszechna jest jednak opinia, że prawdziwe pożary nie mogą być odtworzone przez próby laboratoryjne na małą skalę [5]. W trakcie badań laboratoryjnych wyznacza się trzy główne parametry dotyczące zachowania się kabli w pożarach (uzależnione od zastosowanych materiałów polimerowych do ich budowy):

  • wskaźnik temperaturowy – minimalna temperatura, w której badany materiał po zapłonie sam podtrzymuje palenie. Badania wskaźnika tlenowego wykazały, że jego wartość zależy od temperatury próby i maleje wraz z jej wzrostem. Podczas wykonywania tego badania temperatura powinna wynosić 25°C, jednak jej utrzymanie jest trudne, ponieważ płomień palnika ogrzewa otoczenie badanego odcinka kabla [3, 4],
  • wskaźnik tlenowy (indeks tlenowy, ang. Limiting Oxygen Index) stanowi minimalną ilość tlenu w atmosferze azotu, przy której dany materiał polimerowy ulega zapłonowi [5]. Im większa wartość wskaźnika tlenowego, tym materiał jest trudniej zapalny. Jeżeli wartość wskaźnika próbki jest większa od 26% (26% tlenu w atmosferze azotu), to klasyfikuje się dany materiał jako samogasnący po odstawieniu źródła płomienia [3];
  • ciepło spalania – ilość ciepła wydzielona z jednostki masy podczas spalania zupełnego i całkowitego próbki materiału, z uwzględnieniem ciepła odzyskanego z wytworzonej pary wodnej. Im więcej ciepła wydziela palący się materiał, tym bardziej sprzyja podtrzymaniu lub rozwojowi pożaru [5]. W przypadku przewodów i kabli ciepło spalania często określane jest w przeliczeniu na jednostkę długości wyrobu. Nie rozdziela się tutaj materiałów palnych od pozostałych, np. miedzi, aluminium, stali.

Ponadto przeprowadzane są również badania, których wynik pozwala określić skutki palących się kabli, np. odporność na rozprzestrzenianie płomienia [6] wzdłuż kabla (zależne m.in. od sposobu i miejsca montażu, zastosowanych materiałów, zdolności do wytwarzania płonących kropli/cząstek), gęstość optyczna emitowanych dymów [7, 8], co wpływa na bezpieczeństwo ewakuacji użytkowników obiektów, ale też działań ratowniczych, toksyczność i korozyjność [9], związana z wytwarzaniem m.in. chlorowodoru, toksycznego dla człowieka, a w kontakcie z wodą wytwarzającego korozyjne (kwasowe) związki chemiczne, zagrażające m.in. urządzeniom elektrycznym.

Wydzielający się z tworzyw sztucznych gaz prowadzi do uszkodzenia układu oddechowego i tworzy kwas solny. Dla przykładu, w trakcie spalania 1 kg PVC, wydziela się ok. 400 dm3 chlorowodoru, który w połączeniu z wodą tworzy 1,5 dm3 kwasu solnego o stężeniu 25% [10].

Zagrożenia wynikające z pracy instalacji elektrycznej

Jednym z najważniejszych wymagań, jakie powinny spełniać budynki i ich usytuowanie, szczegółowo opisywane w przepisach [11], jest zapewnienie szeroko rozumianego bezpieczeństwa, które w budynkach, w kontekście wykorzystania urządzeń i instalacji elektrycznych, sprowadza się do ochrony przed:

  • porażeniem prądem elektrycznym;
  • prądami przetężeniowymi;
  • przepięciami łączeniowymi oraz pochodzącymi od wyładowań atmosferycznych;
  • negatywnym oddziaływaniem na środowisko i otoczenie [12].

Bardzo ważne staje się więc zapewnienie właściwego poziomu ochrony przeciwpożarowej, w szczególności ochrony przed oddziaływaniem cieplnym instalacji i maszyn elektrycznych na otoczenie i odwrotnie. Poddając analizie występujące pożary, wywołane negatywnym oddziaływaniem prądu elektrycznego okazuje się, że sporą grupą inicjującą powstanie pożaru są niewłaściwie zaprojektowane, wykonane i użytkowane instalacje elektryczne, a w szczególności przewody i kable elektryczne. Faktem jest, że niewłaściwe użytkowanie urządzeń i instalacji elektrycznej lub też jej nieprawidłowe wykonanie staje się źródłem ciepła, które może skutkować powstaniem pożaru [10, 12, 13].

Powszechnie stosuje się pojęcie temperatury granicznej dopuszczalnej długotrwale i przy zwarciu, dla materiałów izolacyjnych kabli i przewodów. Wraz ze wzrostem temperatury otoczenia, o ile nie zastosowano izolacji, rosnąć będzie temperatura urządzeń i instalacji, wpływając na ich pracę. W poniższej tabeli zestawiono wartości temperatury i odpowiadające im wykazy elementów, czy zespołów urządzeń i instalacji elektrycznych, dla których dana temperatura uznawana jest za maksymalną wartość bezpieczną.

zachowanie przewodow wysokie temperatury tab1 1

Tab. 1. Temperatury długotrwałe dopuszczalne dla poszczególnych elementów urządzeń elektrycznych [14]

Aby w pełni zilustrować problematykę opisaną powyżej, w tabeli 2. zestawiono pewne charakterystyczne wartości temperatury dla materiałów powszechnie stosowanych w obiektach budowlanych.

zachowanie przewodow wysokie temperatury tab2

Tab. 2. Temperatury charakterystyczne wybranych materiałów [15]

Jak wynika z zestawionych w tabeli 2. danych, aby zapoczątkować pożar, urządzenie, czy instalacja elektryczna musi wydzielać znaczne ilości ciepła, aby być zdolnym do podniesienia temperatury ww. materiałów co najmniej powyżej temperatury zapłonu. Należy jednak zwrócić uwagę, że rosnąca temperatura otoczenia powodować będzie pogorszenie warunków pracy elementów urządzeń i instalacji elektrycznych, co poprzez efekt kaskadowy, przyczyni się do postępującej degradacji i rozwoju pożaru. Warto wspomnieć, że wyłącznie nadmierna rezystancja zestykowa (rezystancja przejścia) jest w stanie doprowadzić do lokalnego wzrostu temperatury do ponad 200°C, co niejednokrotnie było przyczyną pożaru tablicy rozdzielczej budynku [16].

Przyczyny powstawania uszkodzeń izolacji urządzeń i przewodów elektrycznych

Do uszkodzenia izolacji urządzeń lub przewodów elektrycznych najczęściej dochodzi na skutek oddziaływań:

  • elektrycznych (przepięcia, przetężenia);
  • mechanicznych (uderzenia, zginania, skręcenia);
  • środowiskowych (zawilgocenie, przegrzanie, wpływy chemiczne) [17];
  • eksploatacyjnych (wadliwe naprawy, niesprawne lub źle naprawione zabezpieczenia) [10].

Rodzaj i wielkość uszkodzenia izolacji może spowodować negatywne skutki w dalszym eksploatowaniu instalacji. Niewielkie mikropęknięcia nie spowodują bezpośredniego zwarcia, natomiast przyczynią się do powstania prądów upływowych. W początkowej fazie wartość ta będzie na poziomie pojedynczych miliamperów. Jest to na tyle mała wielkość, że o zadziałaniu zainstalowanych zabezpieczeń różnicowo-prądowych nie może być mowy. Dalszy przepływ prądu upływowego wysuszy izolację, co spowoduje poprawę jej izolacyjności.

W większości przypadków jednak następuje dalsza degradacja izolacji przewodu elektrycznego, a tym samym pojawienie się większych prądów upływowych. Nie wszystkie instalacje elektryczne chronione są wyłącznikiem różnicowoprądowym, przez co pojawiający się prąd na poziomie 100 mA może już powodować zwęglenie izolacji. Zachodzące zmiany przyczyniają się do dalszego zwiększania się natężenia prądu do 300 – 500 mA, co w pewnych specyficznych warunkach może skutkować powstaniem łuku elektrycznego.

Prąd ten zależny od impedancji obwodu oraz rezystancji łuku i najczęściej nie spowoduje zadziałania zabezpieczeń przetężeniowych. W ostatniej fazie zaistniałego procesu następuje całkowite zniszczenie izolacji oraz powstanie zwarcia metalicznego [10]. Powstały łuk elektryczny z uwagi na swoją temperaturę, wynoszącą 2000 – 6000°C, powoduje zapalenie się materiałów znajdujących się w pobliżu. Dodatkowo powstające na skutek intensywnego nagrzewania (i odparowania) materiału przewodnika mikrowybuchy powodować mogą rozrzucenie palących się drobinek metalu na kilka metrów, wpływając tym samym na rozprzestrzenianie się pożaru.

Przyczyny pożarów związane z eksploatacją instalacji i urządzeń elektrycznych

Na przestrzeni dziesięcioleci powszechnego wykorzystania instalacji i urządzeń elektrycznych dość dobrze określono źródła zagrożeń, a także techniczne i organizacyjne sposoby im przeciwdziałania. Wydawać mogłoby się, że w dzisiejszych, nowoczesnych czasach możliwość powstania pożaru od instalacji i urządzeń elektrycznych została wyeliminowana czy choćby znacznie ograniczona. Niestety, spełnienie wymogów norm czy przepisów prawa egzekwowane jest zwykle na etapie projektowania i odbioru budynku. Szczególnie w przypadku gospodarstw domowych, od pierwotnego odbioru budynku, aż do remontu instalacji elektrycznej zwykle nie przeprowadza się jakichkolwiek kontroli okresowych, a naprawy, czy też modyfikacje instalacji elektrycznej przeprowadzane są często metodami prowizorycznymi, niefachowymi. Z kolei w starych budynkach ciągle obecne będą instalacje aluminiowe.

Należy jednak podkreślić, że nawet w warunkach przemysłowych, gdzie stosuje się zwykle do przepisów prawa, pewne niezauważone wady instalacji i urządzeń, które powstały czy to na etapie projektowania, wykonania, czy w trakcie eksploatacji, będą ujawniać się po czasie. Często w praktyce spotyka się stwierdzenie właścicieli przedsiębiorstw, że skoro do awarii nie doszło przez lata eksploatacji, oznacza to, że dany proces jest w pełni bezpieczny i ryzyko powstania zdarzenia niekorzystnego zostało wyeliminowane. Przekonanie to jest oczywistym błędem, co można tłumaczyć choćby na kanwie teorii niezawodności, czy zwyczajnie procesów starzeniowych materiałów.

Jak wynika z praktyki, najczęstsze przyczyny pożarów wynikające z nieprawidłowego wykonania lub eksploatacji urządzeń i instalacji elektrycznych można podzielić na [14, 18, 19]:

  • przeciążenia wynikające z nieprawidłowego doboru pól przekrojów poprzecznych przewodów elektroenergetycznych w stosunku do podłączonych urządzeń, miejsca ich pracy lub charakterystyk urządzeń zabezpieczających;
  • przepięcia powstające w trakcie wyładowań atmosferycznych lub załączania urządzeń, w przypadku niestosowania zabezpieczeń przeciwprzepięciowych:załączania odbiorników o dużej mocy np. silników elektrycznych, bez układów miękkiego startu;
  • przy podłączaniu do instalacji elektrycznych urządzeń, które pobierają moc większą od dopuszczalnych obciążeń oprzewodowania;
  • zastosowanie przewodów wykonanych z materiału nieodpornego na działanie danego środowiska, np. wilgoci lub środków chemicznych, przez co ulegają szybkiemu zniszczeniu;
  • łączenie przewodów poprzez zginanie, skręcanie lub lutowanie zamiast stosowania odpowiednich złącz śrubowych (m. in. wpływ rezystancji zestykowej);
  • brak zabezpieczenia przewodów w miejscach narażonych na uszkodzenie mechaniczne;
  • montowanie puszek rozdzielczych gniazd wtykowych lub włączników na palnych (np. drewnianych) konstrukcjach, bez izolacji z materiału niepalnego;
  • wadliwe załączanie i wyłączanie urządzenia (źle włożona wtyczka w gniazdko, źle ustawiona dźwignia załącz/wyłącz);
  • załączanie urządzeń w pełni obciążonych lub zahamowanych, co powoduje nadmierne nagrzewanie się uzwojeń;
  • niezupełne lub zbyt silne dokręcenie żarówki (źródła światła) – niedokręcona żarówka iskrzy i nagrzewa oprawkę, natomiast zbyt silnie dokręcona żarówka powoduje uszkodzenia cokołu i zwarcie elektrod z oprawką;
  • nieumiejętne wykonanie napraw, czy też stosowanie nieodpowiednich materiałów;
  • pozostawienie pod napięciem urządzeń grzejnych w pobliżu materiałów palnych;
  • składowanie przy instalacji elektrycznej materiałów palnych o niskiej temperaturze zapłonu, np. tkanin itp.;
  • owijanie żarówek papierem lub zaczepianie palnej dekoracji;
  • łączenie pralek, telewizorów, lamp prowizorycznymi przewodami o uszkodzonej izolacji lub zbyt niskim polu przekroju poprzecznego;
  • „naprawianie” drutem wkładek bezpiecznikowych;
  • nieprawidłowy dobór bezpieczników do zastosowanych przekrojów przewodów w instalacji;
  • nieprawidłowe stopniowanie zabezpieczeń;
  • brak zabezpieczeń termicznych;
  • tworzenie nielegalnych przyłączy do sieci elektroenergetycznej, zwykle bez jakichkolwiek zabezpieczeń.

Z pewnością powyższy katalog rozwiązań nie jest kompletny, jednak przyczyny te są najczęściej spotykane. Wraz z rozwojem techniki pojawiają się nowe zagrożenia. Przykładem może być rosnące wykorzystanie ogniw wtórnych, nie tylko w przemyśle motoryzacyjnym. W Skandynawii, celem regulacji mocy wytwarzanej, zamiast budowy elektrowni szczytowych, wprowadza się magazyny energii w postaci kontenerów zawierających baterie litowo-jonowe o pojemności nawet 2,4 MWh.Innym problemem są instalacje fotowoltaiczne. Miejscowe uszkodzenia (tzw. hot spoty), czy brak zabezpieczeń przeciwprzepięciowych, wreszcie brak obowiązku stosowania środków technicznych ograniczających napięcie dotykowe stanowi wyzwanie na najbliższą przyszłość dla konstruktorów, członków komitetów technicznych, ale i ustawodawcy.

Wnioski

Zagrożenie pożarowe stwarzane przez urządzenia i instalacje elektryczne towarzyszy naszej cywilizacji od wielu dziesięcioleci. Mimo znacznej świadomości, a także mimo dostępności różnorakich rozwiązań technicznych i organizacyjnych, ciągle instalacje i urządzenia elektryczne stanowią znaczącą przyczynę pożarów.

W kontekście ochrony przeciwpożarowej, istotne jest oddziaływanie pożaru na przewody elektryczne, których zadaniem jest zapewnienie ciągłości dostaw energii elektrycznej, czy też ciągłości przesyłu sygnałów. W celu głębszego spojrzenia na ten problem opracowano prosty model fizyczny (pseudotrójwymiarowy) procesu nagrzewania przewodu narażonego na oddziaływanie pożaru. Wykorzystując znane prawa fizyczne, dokonano szacowania wzrostu rezystywności miedzianej żyły przewodu, a następnie spadku napięcia (dla warunków obciążenia przewodu zbliżonych do znamionowych) w przeliczeniu na jednostkę długości przewodu.

Spadek napięcia zasilania silników elektrycznych przekładać się będzie na ich osiągi. W pewnych granicach swojej charakterystyki, w celu utrzymania oddawanej mocy, będzie wzrastał prąd płynący przez uzwojenia. Zmianie ulegnie prędkość obrotowa wirnika oraz wytwarzany moment obrotowy. Posłużono się danymi eksperymentalnymi, w celu zobrazowania postawionego problemu.

Zmiana parametrów pracy silników elektrycznych wpływać będzie na działanie pomp zasilających stałe urządzenia gaśnicze. Zjawisko spowoduje przesunięcie punktu pracy pompy na jej charakterystyce, co należy przewidywać w procesie projektowania instalacji stałych urządzeń gaśniczych.

Powszechność stosowania instalacji i urządzeń elektrycznych powoduje także zagrożenie związane z palnością ich elementów składowych. Wraz ze wzrostem temperatury otocznia będzie postępować niszczenie poszczególnych elementów, rozkład termiczny materiałów, a w konsekwencji ich zapłon. Szczególnie ważne są kwestie toksyczności produktów spalania, a także dymotwórczości, wpływającej w niebagatelny sposób na bezpieczeństwo ewakuacji użytkowników danego budynku.Wreszcie, na podstawie wielu dekad doświadczeń z wykorzystaniem instalacji i urządzeń elektrycznych, jak również spoglądając na statystyki, można określić najpopularniejsze przyczyny pożarów, związane z powszechnością użytkowania energii elektrycznej.

Literatura

  1. Barasiński A.: Obciążalność prądowa instalacji elektrycznych w aspekcie bezpieczeństwa pożarowego budownictwa energooszczędnego, Rozprawa doktorska, Politechnika Częstochowska, Wydział Elektryczny, Częstochowa 2016.
  2. PN-EN 1991-1-2:2006 Eurokod 1: Oddziaływania na konstrukcje -- Część 1-2: Oddziaływania ogólne -- Oddziaływania na konstrukcje w warunkach pożaru.
  3. Sosnowski I.: Metody badań palności kabli, Elektrosystemy IV, 2009.
  4. Czaja P., Barasiński A.: Zachowanie się przewodów i kabli w pożarach, Prace naukowe akademii im. Jana Długosza w Częstochowie, Tom I, 2013, II Międzynarodowa Konferencja Naukowa: Inżynieria Bezpieczeństwa a Zagrożenia Cywilizacyjne - Wyzwania dla Bezpieczeństwa, Częstochowa 10-11 czerwca 2013 r.
  5. www.technokabel.com.pl; Informator techniczny, 2007.
  6. PN-EN 60332-1-2:2010 Badania palności kabli i przewodów elektrycznych oraz światłowodowych. Sprawdzenie odporności pojedynczego izolowanego przewodu lub kabla na pionowe rozprzestrzenianie się płomienia. Metoda badania płomieniem mieszankowym 1 kW.
  7. PN-EN 50268-2:2002 Wspólne metody badania palności przewodów i kabli. Pomiar gęstości dymów wydzielanych przez spalanie przewodów lub kabli w określonych warunkach – Część 2: Metoda.
  8. PN-EN 61034-2:2010 Pomiar gęstości dymów wydzielanych przez palące się przewody lub kable w określonych warunkach. Metoda badań i wymagania.
  9. PN IEC 60754-2:2014-11 „Badanie gazów wydzielających się podczas spalania materiałów pobranych z kabli i przewodów. Część 2. Oznaczanie kwasowości (przez podanie pH) i konduktywności.
  10. Markiewicz H.: Instalacje elektryczne – wydanie ósme zmienione, WNT, Warszawa, 2012;
  11. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2017 poz. 2285).
  12. Wiatr J., Boczkowski A., Orzechowski M.: Ochrona przeciwporażeniowa oraz dobór przewodów i ich zabezpieczeń w instalacjach elektrycznych niskiego napięcia, Dom Wydawniczy Medium, Warszawa, 2010;
  13. Skiebko E.: Urządzenia i instalacje elektryczne źródłem pożaru, Czasopismo Zabezpieczenia, Nr 1/2006;
  14. Uczciwek T.: Bezpieczeństwo i higiena pracy oraz ochrona przeciwpożarowa  w elektroenergetyce, SEP, Warszawa, 1998;
  15. Profit-Szczepańska M., Terlikowski T.: Katalog właściwości palnych i termicznych, materiałów i wyrobów celulozopochodnych, tworzyw oraz włókien syntetycznych, Firex, Warszawa, 1997;
  16. Ptak S., Kustra P., Pracownia podstaw elektrotechniki i elektroenergetyki w pożarnictwie, skrypt do zajęć laboratoryjnych, Warszawa 2018.
  17. Barasiński A., Flasza J.: The influence of electromagnetic interference of electrical work in fire, Przegląd Elektrotechniczny, 12b/2012; XXII Sympozjum środowiskowe PTZE: Zastosowania Elektromagnetyzmu w Nowoczesnych Technikach i Informatyce, Sandomierz, 9-12 września 2012 r.;
  18. Kulas S.: Tory prądowe i układy zestykowe, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa, 2008;
  19. Barasiński A., Flasza J.: Analiza pracy maszyn elektrycznych wirujących prądu przemiennego z uwzględnieniem spektrum nagrzewania w zakresie niszczących warunków termicznych, Zeszyty Problemowe – Maszyny elektryczne, Nr 2/2012; XXI Seminarium Naukowo-Techniczne BOBRME Komel: Problemy Eksploatacji Maszyn i Napędów Elektrycznych, Rytro, 23-25 maja 2012 r.

Komentarze

Najnowsze produkty i technologie

BALLISTOL – jakość i wszechstronność!

BALLISTOL – jakość i wszechstronność! BALLISTOL – jakość i wszechstronność!

Rynek wszelkiego rodzaju czyścideł i smarowideł dla broni jest obecnie bardzo mocno rozbudowany. Mnogość producentów, marek, może przyprawić o zawrót głowy. Co wybrać? Co będzie najlepsze do czyszczenia...

Rynek wszelkiego rodzaju czyścideł i smarowideł dla broni jest obecnie bardzo mocno rozbudowany. Mnogość producentów, marek, może przyprawić o zawrót głowy. Co wybrać? Co będzie najlepsze do czyszczenia karabinu, co do sztucera, a co do pistoletu? Wiadomo, że tak samo jak myć ręce, szczególnie w obliczu Covid-19, trzeba dbać o czystość broni. Dzięki temu służyć nam będzie niezawodnością i perfekcyjnym działaniem przez długie lata.

Elementy instalacji przemysłowej

Elementy instalacji przemysłowej Elementy instalacji przemysłowej

Elementy instalacji elektrycznej w domu zasadniczo różnią się od instalacji pracującej w fabrykach czy warsztatach. Specyfika zakładów przemysłowych wymaga zastosowania określonych elementów instalacji....

Elementy instalacji elektrycznej w domu zasadniczo różnią się od instalacji pracującej w fabrykach czy warsztatach. Specyfika zakładów przemysłowych wymaga zastosowania określonych elementów instalacji. Omówimy dzisiaj gniazda, wtyczki i przewody przemysłowe, porównując je do odpowiedników, które są stosowane w naszych domach.

UPS-y kompensacyjne

UPS-y kompensacyjne UPS-y kompensacyjne

Urządzenia zasilania bezprzerwowego są niezbędnym elementem układów zasilania wrażliwych odbiorów, procesów technologicznych, zasilania centrów danych i układów automatyki. Środowisko techniczne, w jakim...

Urządzenia zasilania bezprzerwowego są niezbędnym elementem układów zasilania wrażliwych odbiorów, procesów technologicznych, zasilania centrów danych i układów automatyki. Środowisko techniczne, w jakim te urządzenia funkcjonują, opisują normy na urządzenia odbierające energię z sieci energetycznej oraz normy i wymagania na sieć zasilającą, w szczególności wymagania na jakość energii elektrycznej dostarczanej przez operatora systemu dystrybucji energii OSD.

Valena Allure – ikona designu

Valena Allure – ikona designu Valena Allure – ikona designu

Valena Allure to nowa seria osprzętu firmy Legrand, łącząca wysmakowaną awangardę i nowoczesność. Wyróżniający ją kształt ramek oraz paleta różnorodnych materiałów zachęcają do eksperymentowania. Valena...

Valena Allure to nowa seria osprzętu firmy Legrand, łącząca wysmakowaną awangardę i nowoczesność. Wyróżniający ją kształt ramek oraz paleta różnorodnych materiałów zachęcają do eksperymentowania. Valena Allure pomoże z łatwością przekształcić Twój dom w otoczenie pełne nowych wrażeń i stanowić będzie źródło kolejnych inspiracji.

Bezpieczeństwo podczas prac serwisowych

Bezpieczeństwo podczas prac serwisowych Bezpieczeństwo podczas prac serwisowych

Niezależnie od tego, gdzie chcesz zastosować program Lockout/Tagout, firma Brady będzie Cię prowadzić i wspierać. Nasze kompleksowe rozwiązanie Lockout/Tagout obejmuje innowacyjne kłódki z rozbudowanym...

Niezależnie od tego, gdzie chcesz zastosować program Lockout/Tagout, firma Brady będzie Cię prowadzić i wspierać. Nasze kompleksowe rozwiązanie Lockout/Tagout obejmuje innowacyjne kłódki z rozbudowanym planowaniem kluczy, specjalistyczne blokady zabezpieczające, praktyczne oprogramowanie i doskonałe usługi obejmujące identyfikację punktów kontroli energii oraz najlepsze w swojej klasie tworzenie procedur.

Słowniczek najważniejszych pojęć z branży elektrycznej

Słowniczek najważniejszych pojęć z branży elektrycznej Słowniczek najważniejszych pojęć z branży elektrycznej

Znasz to uczucie, gdy wchodząc do sklepu stacjonarnego albo przeszukując największe internetowe sklepy elektryczne, czujesz się zagubionym i niepewnym? Wśród tysięcy produktów i oznaczeń nie wiesz jaki...

Znasz to uczucie, gdy wchodząc do sklepu stacjonarnego albo przeszukując największe internetowe sklepy elektryczne, czujesz się zagubionym i niepewnym? Wśród tysięcy produktów i oznaczeń nie wiesz jaki produkt spełni Twoje oczekiwania i co ważne – stanie się bezpiecznym i funkcjonalnym?

Rejestratory sieciowe NVR – czym różnią się od DVR, do czego są przeznaczone?

Rejestratory sieciowe NVR – czym różnią się od DVR, do czego są przeznaczone? Rejestratory sieciowe NVR – czym różnią się od DVR, do czego są przeznaczone?

W przeciwieństwie do rejestratorów DVR urządzenia NVR służą do obsługi kamer wykorzystujących protokół internetowy. Urządzenia te nie potrzebują dodatkowego okablowania do transferowania danych – pobierają...

W przeciwieństwie do rejestratorów DVR urządzenia NVR służą do obsługi kamer wykorzystujących protokół internetowy. Urządzenia te nie potrzebują dodatkowego okablowania do transferowania danych – pobierają je przez internet od skonfigurowanych ze sobą kamer IP. Co jeszcze warto wiedzieć o rejestratorach sieciowych NVR?

Nowoczesne zespoły zabezpieczeń WN typu e2TANGO-2000

Nowoczesne zespoły zabezpieczeń WN typu e2TANGO-2000 Nowoczesne zespoły zabezpieczeń WN typu e2TANGO-2000

Wdrożenie platformy zabezpieczeń typu e2TANGO dla średnich napięć zaowocowało pozytywnym odbiorem przez klientów oraz jednoczesne sugestie, aby rozszerzyć ofertę firmy o zabezpieczenia WN. Ideą...

Wdrożenie platformy zabezpieczeń typu e2TANGO dla średnich napięć zaowocowało pozytywnym odbiorem przez klientów oraz jednoczesne sugestie, aby rozszerzyć ofertę firmy o zabezpieczenia WN. Ideą podczas tworzenia platformy automatyki zabezpieczeniowej WN było zapewnienie odbiorców o całkowitej pewności działania strony sprzętowej oraz oprogramowania i algorytmów.

Odnawialne źródła energii, a krajowe bilanse energetyczne w roku 2017

Odnawialne źródła energii, a krajowe bilanse energetyczne w roku 2017 Odnawialne źródła energii, a krajowe bilanse energetyczne w roku 2017

Odnawialne źródła energii - jeśli chodzi o ich udział w Polskiej gospodarce, to odnotowuje się wzrost OZE z roku na rok. Niezaprzeczalnie nadal najwięcej energii w naszym kraju pochodzi ze źródeł konwencjonalnych,...

Odnawialne źródła energii - jeśli chodzi o ich udział w Polskiej gospodarce, to odnotowuje się wzrost OZE z roku na rok. Niezaprzeczalnie nadal najwięcej energii w naszym kraju pochodzi ze źródeł konwencjonalnych, z paliw kopalnych, takich jak węgiel kamienny, brunatny, gaz ziemny czy ropa naftowa. Ciągłe uzależnienie kraju od dostaw gazu i ropy, nie oddziałuje pozytywnie na stan gospodarki czy poczucie komfortu społeczeństwa z zakresu energetyki, a w tym podwyżek cen za energię elektryczną. Nie...

Nowoczesne oświetlenie Neonica

Nowoczesne oświetlenie Neonica Nowoczesne oświetlenie Neonica

Podczas remontu mieszkania, domu, pokoju czy biura, lub w trakcie planowania od samego początku ważnej dla nas przestrzeni, najczęściej w głowie mamy już przygotowaną wizję lub koncepcję. Plany te dotyczą...

Podczas remontu mieszkania, domu, pokoju czy biura, lub w trakcie planowania od samego początku ważnej dla nas przestrzeni, najczęściej w głowie mamy już przygotowaną wizję lub koncepcję. Plany te dotyczą zarówno układu mebli, wykorzystanych materiałów czy koloru ścian. Jednak przede wszystkim warto dokładnie i z uwagą podjąć decyzje związane z wyborem odpowiedniego oświetlenia.

Bezprzerwowy System Zasilania Merus UPQ

Bezprzerwowy System Zasilania Merus UPQ Bezprzerwowy System Zasilania Merus UPQ

Bezprzerwowy System Zasilania Merus UPQ to innowacyjna koncepcja, łącząca funkcje zasilacza UPS i aktywnego filtra harmonicznego w jedno solidne rozwiązanie.

Bezprzerwowy System Zasilania Merus UPQ to innowacyjna koncepcja, łącząca funkcje zasilacza UPS i aktywnego filtra harmonicznego w jedno solidne rozwiązanie.

Czy wykwalifikowani elektrycy muszą aż tyle robić ręcznie?

Czy wykwalifikowani elektrycy muszą aż tyle robić ręcznie? Czy wykwalifikowani elektrycy muszą aż tyle robić ręcznie?

Rosnąca ilość zleceń, coraz bardziej złożone projekty oraz niewystarczająca ilość specjalistów daje się we znaki również w branży produkcji aparatury sterowniczej. Firmy Rittal i Eplan zauważyły to wyzwanie...

Rosnąca ilość zleceń, coraz bardziej złożone projekty oraz niewystarczająca ilość specjalistów daje się we znaki również w branży produkcji aparatury sterowniczej. Firmy Rittal i Eplan zauważyły to wyzwanie i zapoczątkowały wspólny projekt – zintegrowany łańcuch wartości, czyli systemowe podejście do optymalizacji i industrializacji procesów prefabrykacji szaf sterowniczych i rozdzielnic.

Copyright © 2004-2019 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
Portal Budowlany - Elektro.Info.pl

Ta witryna wykorzystuje pliki cookies do przechowywania informacji na Twoim komputerze. Pliki cookies stosujemy w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. W każdym momencie możesz dokonać zmiany ustawień przeglądarki dotyczących cookies. Nim Państwo zaczną korzystać z naszego serwisu prosimy o zapoznanie się z naszą polityką prywatności oraz Informacją o Cookies. Więcej szczegółów w naszej Polityce Prywatności oraz Informacji o Cookies. Administratorem Państwa danych osobowych jest Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.K., nr KRS: 0000537655, z siedzibą w 04-112 Warszawa, ul. Karczewska 18, tel. +48 22 810-21-24, właściciel strony www.elektro.info.pl. Twoje Dane Osobowe będą chronione zgodnie z wytycznymi polityki prywatności www.elektro.info.pl oraz zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r i z Ustawą o ochronie danych osobowych Dz.U. 2018 poz. 1000 z dnia 10 maja 2018r.