Special-Ops.pl

Dobór przewodów do zasilania urządzeń, które muszą funkcjonować w czasie pożaru (część 1.)

Przykłady kabli ognioodpornych produkcji TECHNOKABEL

Przykłady kabli ognioodpornych produkcji TECHNOKABEL

W artykule zostały wyjaśnione zjawiska wzrostu rezystancji przewodu powodowane przez wzrost temperatury podczas pożaru w budynkach oraz problemy związane z zasilaniem urządzeń ppoż., które muszą funkcjonować w czasie akcji gaśniczo-ratowniczej. Przedstawione w artykule zasady doboru przewodów do zasilania urządzeń ppoż., które muszą funkcjonować w czasie pożaru, nie zostały określone w normach przedmiotowych oraz obowiązujących przepisach techniczno-prawnych.

Zobacz także

Zasady projektowania sterowań instalacji do odprowadzania dymu i ciepła

Zasady projektowania sterowań instalacji do odprowadzania dymu i ciepła Zasady projektowania sterowań instalacji do odprowadzania dymu i ciepła

Głównym zagrożeniem w czasie pożaru, przyczyniającym się do większości wypadków śmiertelnych, jest zadymienie. W skład dymu wchodzą produkty spalania, gazy pożarowe i tlenek węgla. Bardzo niebezpieczna...

Głównym zagrożeniem w czasie pożaru, przyczyniającym się do większości wypadków śmiertelnych, jest zadymienie. W skład dymu wchodzą produkty spalania, gazy pożarowe i tlenek węgla. Bardzo niebezpieczna jest też ich wysoka temperatura, która stwarza dodatkowe zagrożenie, np. poprzez rozgorzenie. Silne zadymienie utrudnia sprawne przeprowadzenie ewakuacji oraz walkę z pożarem, dlatego przepisy z zakresu ochrony przeciwpożarowej w niektórych przypadkach nakładają obowiązek stosowania specjalnych instalacji...

Zagrożenie pożarem i eksplozją beziskiernikowych ograniczników przepięć (część 1.)

Zagrożenie pożarem i eksplozją beziskiernikowych ograniczników przepięć (część 1.) Zagrożenie pożarem i eksplozją beziskiernikowych ograniczników przepięć (część 1.)

Ograniczniki przepięć podczas ich normalnego działania w sieciach elektroenergetycznych średnich i wysokich napięć nie stwarzają zagrożeń dla sąsiadujących z nimi obiektów czy personelu. Ich stosowanie...

Ograniczniki przepięć podczas ich normalnego działania w sieciach elektroenergetycznych średnich i wysokich napięć nie stwarzają zagrożeń dla sąsiadujących z nimi obiektów czy personelu. Ich stosowanie przyczynia się wręcz do eliminacji awarii innych aparatów w wyniku uszkodzeń ich izolacji i związanych z tym zagrożeń. Poprawnie skonstruowane ograniczniki przepięć, dobrane do lokalnych warunków sieciowych i zainstalowane, wykonane z zastosowaniem właściwej technologii, są przez kilkadziesiąt...

Wymagania dla instalacji elektrycznych funkcjonujących w czasie pożaru

Wymagania dla instalacji elektrycznych funkcjonujących w czasie pożaru Wymagania dla instalacji elektrycznych funkcjonujących w czasie pożaru

W budynkach oprócz instalacji zasilających obwody użytkowe występują często instalacje odpowiedzialne ze bezpieczeństwo pożarowe. W większości przypadków odpowiadają za wczesne wykrycie, alarmowanie i...

W budynkach oprócz instalacji zasilających obwody użytkowe występują często instalacje odpowiedzialne ze bezpieczeństwo pożarowe. W większości przypadków odpowiadają za wczesne wykrycie, alarmowanie i rozgłaszanie sygnałów i komunikatów ewakuacyjnych, a także zasilanie i sterowanie urządzeń przeciwpożarowych.

Praktyka dochodzeń popożarowych wykazuje, że pozornie dobrze dobrane przewody, zgodnie z wymaganiami norm przedmiotowych i obwiązujących przepisów techniczno-prawnych, nie spełniają swojej funkcji. Nieuwzględnienie wzrostu rezystancji przewodu powodowanej wysoką temperaturą powstającą podczas pożaru powoduje dostarczanie do zasilania urządzeń ppoż. energii elektrycznej o złych parametrach i może skutkować wyeliminowaniem ich funkcji.

Podczas pożaru wskutek wysterowania przeciwpożarowego wyłącznika prądu urządzenia elektryczne powszechnego użytku zostają wyłączone spod napięcia. W budynku, w którym zostały zainstalowane urządzenia ppoż., niedopuszczalne jest ich wyłączenie w czasie pożaru. Urządzenia te należy zasilać sprzed wyłącznika ppoż. oraz zadbać o wysoką niezawodność dostaw energii elektrycznej do ich zasilania. Do urządzeń tych należy zaliczyć:

  • pompy pożarowe,
  • oświetlenie awaryjne,
  • windy dla ekip ratowniczych,
  • systemy wentylacji pożarowej,
  • dźwiękowy system ostrzegania (DSO).

W odniesieniu do obwodów zasilających urządzenia elektryczne funkcjonujące w czasie pożaru proces nagrzewania przebiega znacznie szybciej niż podczas normalnej eksploatacji i jest spowodowany głównie wskutek działania wysokiej temperatury powstającej w czasie pożaru. W czasie pożaru powstaje wysoka temperatura, która oddziałuje na przewody zasilające powodując degradację izolacji oraz wzrost rezystancji przewodu. Przyrost temperatury jest znacznie wyższy niż w warunkach normalnej eksploatacji, a ograniczenie jej skutków jest praktycznie możliwe.

Wskutek działania wysokiej temperatury kable i przewody zasilające urządzenia ppoż. funkcjonujące w czasie pożaru muszą charakteryzować się odpowiednią odpornością na działanie temperatury oraz właściwym przekrojem, przy którym zostanie spełniony warunek spadku napięcia oraz zachowana zostanie skuteczna ochrona przeciwporażeniowa. Oprócz właściwej klasy odporności ogniowej należy zadbać o właściwy dobór przekroju. Powszechnie akceptowalne zasady doboru przewodów przeznaczonych do zasilania urządzeń elektrycznych mogą prowadzić do błędnych wyników.

Wzrost rezystancji przewodów spowodowany wzrostem temperatury może stać się przyczyną błędnego działania urządzeń elektrycznych oraz nieskutecznej ochrony przeciwporażeniowej. Spośród dostępnych środków ochrony przeciwporażeniowej przy uszkodzeniu, w obwodach zasilających urządzenia elektryczne, których funkcjonowanie jest konieczne w czasie pożaru, powszechnie stosowane jest samoczynne wyłączenie w czasie nie dłuższym niż określony w normie PN-HD 60364-4-41:2009 Instalacje elektryczne niskiego napięcia. Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa. Ochrona przed porażeniem elektrycznym.

Przebieg pożaru w budynku zależy od wielu czynników, do których należy zaliczyć między innymi gęstość obciążenia ogniowego, która jest uzależniona od rodzaju i masy zgromadzonych w budynku materiałów palnych oraz zgromadzonych materiałów palnych w przypadku budynków zaliczonych do kategorii zagrożenia ludzi (ZL), zdefiniowanych w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie [5]. Zgodnie z normą PN-B 02852:2001 Obliczanie gęstości obciążenia ogniowego oraz wyznaczanie względnego czasu trwania pożaru, gęstość obciążenia ogniowego jest to energia cieplna, wyrażona w megadżulach, która może powstać przy spaleniu materiałów palnych znajdujących się w pomieszczeniu, strefie pożarowej lub składowisku materiałów stałych, przypadająca na jednostkę powierzchni tego obiektu, wyrażona w metrach kwadratowych.

Gęstość obciążenia ogniowego w megadżulach na metr kwadratowy należy obliczać według wzoru:

gdzie:

n – liczba rodzajów materiałów palnych znajdujących się w pomieszczeniu strefie pożarowej lub na składowisku, w [-],

Gi – masa i-tego materiału, w [kg],

F – powierzchnia rzutu poziomowego pomieszczenia strefy pożarowej lub składowiska, w [m2],

Qci – ciepło spalania i-tego materiału zgodnie z normą PN-B 02852:2001 Obliczanie gęstości obciążenia ogniowego oraz wyznaczanie względnego czasu trwania pożaru, w [M/kg].

Pomimo indywidualnego przebiegu pożaru w zależności od miejsca jego wystąpienia, opracowane zostały wykresy „temperatura – czas” modelujące przebiegi niektórych rodzajów pożarów. Zgodnie z normą EN 1363-2:1999 [22], zostały zdefiniowane następujące krzywe „temperatura – czas” symulujące przebieg pożarów w pomieszczeniach:

  • krzywa normowa,
  • krzywa węglowodorowa,
  • krzywa zewnętrzna,
  • krzywe parametryczne,
  • krzywe tunelowe.

Najbardziej znana jest krzywa normowa „temperatura – czas” obrazująca pożary celulozowe, która jest powszechnie stosowana w badaniach ogniowych budynków. Krzywą tę opisuje następujące równanie [14]:

ei 10 2010 dobor przewodow do zasilania urzadzen ktore musza funkcjonowac w czasie pozaru czesc 1 wzor1

Wzór 1

gdzie:

T – temperatura, w [°C],

t – czas, w [min].

Przykład krzywej normowej odzwierciedlającej rozwój temperatury w pożarach celulozowych, czyli w pożarach, w których paliwem jest głównie drewno i materiały drewnopodobne, przedstawiono na rysunku 1.

Podczas pożaru w budynku temperatura po około 30 minutach od chwili jego zainicjowania osiąga średnio wartość około 800° C i wykazuje nieznaczne tendencje wzrostowe wraz z upływem czasu trwania pożaru:

  • po 30 minutach temperatura osiąga ok. 822°C,
  • po 60 minutach temperatura osiąga ok. 928°C,
  • po 90 minutach temperatura osiąga ok. 955°C.

Szczególną grupę pożarów stanowią pożary w tunelach komunikacyjnych, które jako budowle odróżnia:

  • długość, która jest niewspółmiernie wielka w porównaniu z pozostałymi wymiarami tunelu,
  • wentylacja pożarowa zależna od długości tunelu,
  • znikome odprowadzanie ciepła na zewnątrz.

Wskutek znikomego odprowadzania ciepła na zewnątrz temperatury pożarowe osiągają najwyższe wartości ze wszystkich pożarów w obiektach budowlanych.

Pożary te są symulowane przez krzywe tunelowe:

  • niemiecką RABT,
  • holenderską Rijkswaterstaat.

Przebiegi obydwu krzywych przedstawia rysunek 2.

Pod działaniem tak wysokiej temperatury powszechnie stosowane przewody instalacji elektrycznej ulegają zniszczeniu, przez co do zasilania urządzeń przeciwpożarowych należy stosować kable i przewody przeznaczone do pracy w wysokiej temperaturze. Do podtrzymania podstawowych funkcji instalacji elektrycznej w przypadku pożaru są stosowane specjalne kable odporne na działanie wysokiej temperatury. W zależności od wymaganego minimalnego czasu zasilania urządzeń elektrycznych w czasie pożaru – odpowiednio 30, 60, 90 minut – mogą one mieć różne klasy podtrzymania funkcji E30, E60 i E90 (wg DIN VDE 4102 cz. 12) [3] lub klasy odporności ogniowej PH15, PH30, PH60, PH90 (wg PN-EN-50200) [4].

Kable (przewody) te należy stosować w instalacjach bezpieczeństwa obiektów o podwyższonych wymaganiach przeciwpożarowych, takich jak: budynki handlowe, hotele, kina, teatry, szpitale, muzea, centra przetwarzania danych, centrale telefoniczne, banki, dworce lotnicze, do których zaliczyć można jeszcze m.in. elektrownie, kopalnie, stocznie i tunele. Dokładne wymagania w zakresie czasu funkcjonowania urządzeń przeciwpożarowych w czasie pożaru określa Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU nr 75/2002, poz. 690, z późniejszymi zmianami – ostatnia z dnia 12 marca 2009 r.: DzU nr 56/2009, poz. 461) [5].

Przewody zasilające urządzenia ppoż. należy instalować powyżej urządzeń tryskaczowych z uwagi na to, że pod działaniem wody w krótkim czasie (około 30 minut) tracą one właściwości izolacyjne [17]. Dobierane przewody do zasilania urządzeń ppoż. muszą spełniać wymagania minimalnej wytrzymałości mechanicznej, długotrwałej obciążalności prądowej i przeciążalności, odporności na nagrzewanie przez prądy zwarciowe, spadku napięcia oraz samoczynnego wyłączenia podczas zwarć zgodnie z aktualnymi zasadami wiedzy technicznej.

Zgodnie z prawem Wiedemanna – Franza (prawo odkryte doświadczalnie w 1853 roku przez niemieckich fizyków: Gustawa Wiedemanna i Rudolpha Franza), stosunek przewodnictwa cieplnego i przewodnictwa elektrycznego w dowolnym metalu jest wprost proporcjonalny do temperatury i stałej Lorentza:

ei 10 2010 dobor przewodow do zasilania urzadzen ktore musza funkcjonowac w czasie pozaru czesc 1 wzor2

Wzór 2

gdzie:

γ – konduktywność przewodnika, w [m/(Ω·mm2)],

λ – współczynnik przewodności cieplnej przewodnika, w [W/(m·K)],

L – stała Lorentza (L=2,44·10–8 W·Ω·K–2),

T – temperatura przewodnika, w [K].

Wraz ze wzrostem temperatury powstaje wzrost przewodnictwa cieplnego i spadek przewodnictwa elektrycznego.

W temperaturze nie wyższej od 200°C zmiany rezystancji przewodów można opisać liniową zależnością [12]:

ei 10 2010 dobor przewodow do zasilania urzadzen ktore musza funkcjonowac w czasie pozaru czesc 1 wzor3

Wzór 3

gdzie:

R20 – rezystancja przewodu w temperaturze 20°C, w [Ω],

α – pierwszy współczynnik temperaturowy rezystancji w temperaturze 20°C, w [1/K],

ΔT=Tk – 20 – różnica temperatur, w [°C],

Tk – temperatura końcowa, w [°C].

W temperaturach wyższych niż 200°C zależność opisująca rezystancję przewodu w określonej temperaturze staje się nieliniowa i wyraża następującym wzorem [13, 21]:

ei 10 2010 dobor przewodow do zasilania urzadzen ktore musza funkcjonowac w czasie pozaru czesc 1 wzor4

Wzór 4

gdzie:

– drugi współczynnik temperaturowy rezystan cji w temperaturze 20°C, (w odniesieniu do metali stosowanych do budowy przewodów elektrycznych β20=10–6 K–2 [21]), w [1/K2].

Dla celów praktycznych wartość rezystancji przewodnika w temperaturze wyższej niż 20°C może zostać przedstawiona w następującej postaci [35]:

ei 10 2010 dobor przewodow do zasilania urzadzen ktore musza funkcjonowac w czasie pozaru czesc 1 wzor5

Wzór 5

gdzie:

RTk – rezystancja przewodu w temperaturze Tk, w [Ω],

Tk – temperatura końcowa, w której oblicza się rezystancję przewodu RTk, w [K],

R20 – rezystancja przewodu w temperaturze 20°C, w [Ω].

W tym miejscu należy zwrócić uwagę na nagrzewanie przewodu przez przepływający przez niego prąd. Przyrost temperatury przewodu powodowany przepływem prądu obciążenia występującego w normalnych warunkach eksploatacji oraz prądu zwarciowego, który płynie w warunkach zakłóconych, powodują wzrost rezystancji przewodu. Dopuszczalne przyrosty temperatury wywołane przepływem prądu zostały określone w normach przedmiotowych.

Dla celów praktycznych w odniesieniu do instalacji elektrycznych nn, przy obliczaniu spodziewanych prądów zwarć jednofazowych, które służą do oceny skuteczności samoczynnego wyłączenia podczas zwarć jednofazowych z ziemią przy zasilaniu w układzie TN, należy korzystać z następującego wzoru:

ei 10 2010 dobor przewodow do zasilania urzadzen ktore musza funkcjonowac w czasie pozaru czesc 1 wzor6

Wzór 6

gdzie:

U0 – napięcie fazowe pomiędzy przewodem fazowym a uziemionym przewodem ochronnym (PE) lub ochronno-neutralnym (PEN), w [V],

ei 10 2010 dobor przewodow do zasilania urzadzen ktore musza funkcjonowac w czasie pozaru czesc 1 wzorx

– impedancja obwodu zwarcia jednofazowego, w [Ω],

Rk – rezystancja obwodu zwarciowego, w [Ω],

Xk – reaktancja obwodu zwarciowego, w [Ω],

Ia – prąd wyłączający zabezpieczenie w czasie określonym w normie PN-HD60364-4-41:2009.

W normie PN-HD 60364-4-41:2009 Instalacje elektryczne niskiego napięcia. Część 4-41: Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa. Ochrona przed porażeniem elektrycznym zostały jednoznacznie określone dopuszczalne czasy wyłączenia zasilania podczas zwarć doziemnych jednofazowych. Najbardziej ostre wymagania w odniesieniu do czasu wyłączenia norma określa w odniesieniu do układu zasilania TT. Czasy te są o połowę krótsze od największych dopuszczalnych czasów określonych dla układów zasilania TN (TN-S, TN-C-S, TN-C (tab. 1.); wyczerpujące informacje w tym zakresie zamieszczono w literaturze [16, 32]).

Z tego względu jedynym skutecznym zabezpieczeniem przed porażeniem realizowanym przez samoczynne wyłączenie w układzie zasilania TT jest wyłącznik różnicowoprądowy, który nie nadaje się do zabezpieczania urządzeń ppoż., które muszą funkcjonować w czasie pożaru (problem ten zostanie wyjaśniony w II części artykułu, która zostanie opublikowana w kolejnym numerze „elektro. info”). Sytuacja ta powoduje, że układ zasilania TT nie nadaje się do zasilania urządzeń elektrycznych, które muszą funkcjonować w czasie pożaru.

Występujący we wzorze (6) współczynnik 0,8 uwzględnia wzrost rezystancji przewodu spowodowany przepływem prądu zwarciowego. Współczynnik ten nie znajduje uzasadnienia przy obliczaniu spodziewanego prądu zwarcia jednofazowego w odniesieniu do urządzeń ppoż., które muszą funkcjonować w czasie pożaru, z uwagi na silny wzrost rezystancji spowodowany działaniem temperatury powstającej podczas pożaru. W odniesieniu do urządzeń ppoż., które muszą funkcjonować w czasie pożaru przy zasilaniu w układzie TN, spodziewany prąd zwarcia jednofazowego należy obliczać z nieco innej postaci wzoru (6):

ei 10 2010 dobor przewodow do zasilania urzadzen ktore musza funkcjonowac w czasie pozaru czesc 1 wzor7

Wzór 7

gdzie:

kp – współczynnik wzrostu rezystancji przewodu powodowanej działaniem temperatury określony wzorem (5), w [-].

Wzrost rezystancji przewodów spowodowany działaniem temperatury pożarowej oprócz problemów z uzyskaniem skutecznej ochrony przeciwporażeniowej powoduje również wzrost spadków napięć. Na rysunku 3. przedstawiono zmienność rezystancji funkcji temperatury obliczonej z wykorzystaniem wzorów (3), (4) oraz (5).

Przykład 1.

Należy obliczyć, ile wzrośnie temperatura przewodu zasilającego pompę pożarową, jeżeli temperatura otoczenia wzrośnie do wartości:

zatem:

Rezystancja przewodu podczas pożaru wzrośnie 4,5-krotnie, co pociągnie za sobą wzrost spadku napięcia oraz pogorszenie warunków zwarciowych. Na rysunku 4. przedstawiono przykładowy przebieg nagrzewania izolacji, oraz żyły przewodu miedzianego. Widoczna zwłoka nagrzewania się przewodnika jest skutkiem termoizolacyjnego działania izolacji przewodu.

W początkowej fazie rozwoju pożaru temperatura przewodnika jest nieco niższa od temperatury izolacji i wraz z upływem czasu rośnie, uzyskując po pewnym czasie temperaturę izolacji, która w praktyce równa jest temperaturze otoczenia.

W przypadku rozwoju pożaru zgodnie z krzywą normową, po 30 minutach od chwili jego zainicjowania w pomieszczeniu temperatura przewodnika oraz izolacji posiadają taką samą wartość.

Przedstawiona charakterystyka nagrzewania przewodu dowodzi, że izolacja posiada nieznaczny wpływ na temperaturę przewodnika powodowaną wysoką temperaturą pożaru. Przy doborze przewodów zasilających urządzenia ppoż., które muszą funkcjonować w czasie pożaru, należy uwzględnić wzrost ich rezystancji spowodowany wzrostem temperatury pożarowej, który znacząco wpływa na wymagany przekrój przewodu wyznaczany z warunku spadku napięcia oraz warunku samoczynnego wyłączenia zasilania podczas zwarć doziemnych. Warto wspomnieć, że tego problemu nie poruszają normy przedmiotowe dotyczące doboru przewodów w instalacjach elektrycznych.

Wprawdzie w odniesieniu do każdego pomieszczenia w budynku można tworzyć krzywe pożarowe parametryczne, które będą przedstawiały spodziewany wzrost temperatury indywidualnie dla każdego z pomieszczeń, w zależności od zgromadzonych w nim materiałów palnych, to z uwagi na bezpieczeństwo i często szybki rozwój pożaru należy przyjmować wymagania wynikające z krzywych określonych w normie EN 1363-2:1999 [22].

Krzywe pożarowe „temperatura – czas”, określone w wymienionej normie, przedstawiają warunki ekstremalne i dlatego takie warunki należy rozpatrywać w odniesieniu do urządzeń ppoż. które muszą funkcjonować w czasie pożaru.

Największe problemy pojawiają się w obwodach zasilających pompy pożarowe napędzane silnikami elektrycznymi lub inne urządzenia ppoż. charakteryzujące się dużymi prądami rozruchowymi. Silniki elektryczne podczas rozruchu pobierają znacznie większy prąd niż wartość prądu znamionowego. Do napędu pomp pożarowych stosuje się silniki indukcyjne klatkowe z uwagi na ich prostą konstrukcję oraz wysoką niezawodność. Zwykłe silniki klatkowe charakteryzują się dużymi prądami rozruchowymi, wynoszącymi (5–7,5)·In, co powoduje, że w normalnych warunkach eksploatacji dla silników klatkowych o mocach większych niż 5,5 kW stosuje się układy rozruchowe.

Silnik indukcyjny klatkowy charakteryzuje się dużymi prądami rozruchowymi oraz zmiennym współczynnikiem mocy, którego wartość zależy od obciążenia. Charakterystykę prądu rozruchowego silnika indukcyjnego klatkowego przedstawia rysunek 5. Natomiast zależność zmian współczynnika mocy od obciążenia silnika cosϕ=f(P/Pn) przedstawia rysunek 6.

Podczas rozruchu nieobciążonego silnika pojawia się mała wartość jego współczynnika mocy oraz znaczny prąd rozruchowy, przez co spadek napięcia w obwodzie zasilającym silnik podczas rozruchu jest znacznie większy niż w warunkach normalnej pracy.

Spadek ten będzie tym większy, im większa będzie moc zasilanego silnika. Zatem należy sprawdzić dobrane przewody w obwodach zasilających silniki pod kątem, czy nie zostanie przekroczona dopuszczalna wartość spadku napięcia.

Nadmierny spadek napięcia na zaciskach silnika może spowodować jego utknięcie. Moment obrotowy silnika jest proporcjonalny do kwadratu napięcia zasilającego zgodnie z następującą zależnością [4]:

ei 10 2010 dobor przewodow do zasilania urzadzen ktore musza funkcjonowac w czasie pozaru czesc 1 wzor8

Wzór 8

Zgodnie ze wzorem (8) zmniejszenie napięcia zasilającego zaledwie o 10% powoduje zmniejszenie momentu o 19% [M=c(0,9·Un2 )=c(0,81·Un2 )]. Każde odchylenie napięcia zasilającego (zmiana wartości) napięcia od napięcia znamionowego powoduje zmianę momentu silnika, zgodnie z zależnością:

ei 10 2010 dobor przewodow do zasilania urzadzen ktore musza funkcjonowac w czasie pozaru czesc 1 wzor8a

Wzór 8a

gdzie:

c – stała silnika, w [-],

M – moment obrotowy silnika, w [Nm],

Mn – moment znamionowy, w [Nm],

U – napięcie zasilające, w [V],

Un – napięcie znamionowe, w [V].

Charakterystyki momentu obrotowego indukcyjnego silnika klatkowego dla różnych wartości napięcia zasilającego przedstawia rysunek 7.

Wspomniane wcześniej silniki o mocy większej od 5,5 kW w normalnych warunkach wymagają przełącznika gwiazda – trójkąt. Rozruch silnika odbywa się przy połączeniu uzwojeń w gwiazdę, co skutkuje zmniejszeniem momentu silnika do wartości 1/3 momentu znamionowego. W przypadku, gdy silnik napędza urządzenie będące pod działaniem momentu oporowego, musi zostać spełniony następujący warunek:

ei 10 2010 dobor przewodow do zasilania urzadzen ktore musza funkcjonowac w czasie pozaru czesc 1 wzor9

Wzór 9

gdzie:

Mb – moment oporowy, w [Nm],

Mn – moment znamionowy silnika, w [Nm].

Niespełnienie tego warunku spowoduje, że silnik nie ruszy, a w konsekwencji spaleniu ulegną jego uzwojenia.

Wprawdzie rozruch silnika przy połączeniu uzwojeń w gwiazdę powoduje mniejszy pobór prądu, ale zmniejszony trzykrotnie moment silnika może okazać się niewystarczający do skutecznego rozruchu obciążonej pompy, której rozruch należy uznać za ciężki i rzadki z uwagi na przeznaczenie oraz uruchamianie jej przy pełnym momencie oporowym.

W przypadku pomp pożarowych stosowanie przełącznika gwiazda – trójkąt ze względu na warunek (9) nie znajduje uzasadnienia.

Stosowanie rozruchu silników z wykorzystaniem przełącznika gwiazda – trójkąt w odniesieniu do napędu dźwigów również nie znajduje uzasadnienia ze względu na warunki obciążenia oraz częstość rozruchu. Do napędu dźwigów nie nadają się również zwykłe silniki indukcyjne. Wykresy prądów i momentów silnika indukcyjnego klatkowego przy połączeniu uzwojeń stojana w gwiazdę oraz trójkąt zostały przedstawione na rysunku 8.

Widoczne na rysunku 8. zmniejszenie momentu silnika przy połączeniu uzwojeń stojana w gwiazdę powoduje, że rozruch obciążonego momentem Mb silnika klatkowego z wykorzystaniem przełącznika gwiazda – trójkąt może być stosowany tylko dla rozruchów lekkich, co oznacza, że musi zostać spełniony warunek określony wzorem (9). Z uwagi na problemy, jakie pojawiają się przy rozruchu silników obciążonych momentem hamującym, zostały określone rodzaje rozruchu silników w zależności od wartości momentu hamującego (tab. 2.).

Znacznie mniejsze prądy rozruchowe posiadają silniki indukcyjne głębokożłobkowe lub silniki indukcyjne dwuklatkowe, które są przystosowane do rozruchu bezpośredniego. Silniki te charakteryzuje również większy moment rozruchowy w stosunku do silników indukcyjnych klatkowych w wykonaniu tradycyjnym. Przykładowe przebiegi prądu i momentu rozruchowego silnika głębokożłobkowego oraz silnika dwuklatkowego w funkcji poślizgu przedstawia rysunek 9.

Silniki te posiadają duży moment rozruchowy i płaską charakterystykę mechaniczną. Płaski i stabilny przebieg momentu powoduje, że przy momencie M=const, rozruch odbywa się ze stałym przyspieszeniem w przeciwieństwie do zwykłych silników klatkowych. Przedstawione na rysunku 8. charakterystyki momentu rozruchowego pokazują, że najbardziej do rozruchu bezpośredniego przy pełnym obciążeniu nadaje się silnik dwuklatkowy, który jest powszechnie wykorzystywany do napędu dźwigów. W obwodzie zasilającym silnik spadek napięcia podczas rozruchu w zależności od rodzaju rozruchu nie może przekroczyć wartości określonych w tabeli 3.

Wymagany przekrój przewodów zasilających silnik pompy pożarowej można wyznaczyć ze wzorów, w których został uwzględniony współczynnik wzrostu rezystancji przewodu spowodowany działaniem temperatury pożarowej:

– podczas rozruchu:

ei 10 2010 dobor przewodow do zasilania urzadzen ktore musza funkcjonowac w czasie pozaru czesc 1 wzor10

Wzór 10

– w stanie pracy ustalonej:

ei 10 2010 dobor przewodow do zasilania urzadzen ktore musza funkcjonowac w czasie pozaru czesc 1 wzor10a

Wzór 10a

gdzie:

ΔUr% – dopuszczalny spadek napięcia przy rozruchu silnika, w [%] (zgodnie z tabelą 3. należy przyjmować wartość 10%),

ΔU% – dopuszczalny spadek napięcia w warunkach ustalonych, w [%] (zgodnie z PN-IEC 60364 wartość spadku napięcia liczona od złącza nie może przekraczać 4%, N SEP-E-002 zaleca nie przekraczać wartości 3% od miejsca przyłączenia w rozdzielnicy),

l – długość linii zasilającej, w [m],

Un – napięcie znamionowe silnika, w [V],

cosϕr – współczynnik mocy silnika podczas rozruchu, w [-],

cosϕn – znamionowy współczynnik mocy silnika, w [-],

X=x'·l – reaktancja przewodu (linii) zasilającej, w [Ω],

– jednostkowa reaktancja przewodów, przyjmowana jako:

a) dla linii kablowych [16]:

  • U<1 kV: x'=0,08, w [Ω/km],
  • U≥1 kV: x'=0,1, w [Ω/km],

b) dla instalacji nn [20]:

  • układanych w rurze stalowej: 0,15, w [Ω/km],
  • układanych bez rury: 0,15, w [Ω/km],

Ir – prąd rozruchowy silnika, w [A],

kp – współczynnik poprawkowy uwzględniający wzrost rezystancji przewodu spowodowany działaniem temperatury, zgodnie z tabelą 1. (zamieszczoną w II części artykułu), w [-],

γ – konduktywność przewodu zasilającego, w [m/(Ω·mm2).

Podobne zależności obowiązują dla innych urządzeń o dużym prądzie rozruchowym. W przypadku odbiorników jednofazowych wzory (10) oraz (10a) otrzymują następujące postacie:

– podczas rozruchu urządzenia:

ei 10 2010 dobor przewodow do zasilania urzadzen ktore musza funkcjonowac w czasie pozaru czesc 1 wzor11

Wzór 11

– w warunkach pracy ustalonej:

ei 10 2010 dobor przewodow do zasilania urzadzen ktore musza funkcjonowac w czasie pozaru czesc 1 wzor11a

Wzór 11a

W przypadku, gdy reaktancja przewodów jest pomijalnie mała, co ma miejsce dla przewodów o przekroju SCu≤50 mm2 lub SAl≤70 mm2 [15], wzory na wymagany przekrój przewodów ze względu na spadek napięcia upraszczają się do postaci odpowiednio:

– dla obwodu jednofazowego:

ei 10 2010 dobor przewodow do zasilania urzadzen ktore musza funkcjonowac w czasie pozaru czesc 1 wzor12

Wzór 12

gdzie:

Unf – fazowe napięcie nominalne, w [V],

– dla obwodu trójfazowego:

ei 10 2010 dobor przewodow do zasilania urzadzen ktore musza funkcjonowac w czasie pozaru czesc 1 wzor13

Wzór 13

Dobrany przewód do zasilania urządzeń ppoż. wymaga zabezpieczenia zgodnie z ogólnie przyjętymi zasadami zabezpieczeń przewodów z zastrzeżeniem, że są to obwody bezpieczeństwa, które wymagają zwiększonej niezawodności. Zatem należy zminimalizować możliwość zbędnych zadziałań instalowanych zabezpieczeń. Nie należy w tych obwodach stosować zabezpieczeń różnicowoprądowych oraz zabezpieczeń przeciążeniowych działających na wyłączenie. Prądy znamionowe lub nastawcze zabezpieczeń zwarciowych należy zawyżyć o jeden stopień w stosunku do wartości przyjmowanych w zwykłych obwodach.

Dobierane zabezpieczenia w obwodach ppoż. muszą charakteryzować się małymi czasami zadziałania ze względu na czułość zabezpieczenia z jednoczesnym dużym czasem działania ze względu na wymaganą ciągłość zasilania. Zabezpieczenia te nie mogą powodować wyłączenia zasilania wskutek działania prądów rozruchowych lub innych zwiększonych prądów wynikających z normalnego użytkowania z jednoczesnym zachowaniem wybiórczości.

Literatura

  1. E. Skiepko, Instalacje elektryczne funkcjonujące w czasie pożaru, materiały 40. jubileuszowej konferencji KRGEB, Warszawa, 17 maja 2007 r.
  2. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (DzU nr 80, poz. 563, z późniejszymi zmianami).
  3. DIN 4102-12 Zachowanie się materiałów i elementów budowlanych pod wpływem ognia. Podtrzymywanie funkcji urządzeń w czasie pożaru. Wymagania i badania.
  4. PN-EN 50200 Metoda badania palności cienkich przewodów i kabli bez ochrony specjalnej stosowanych w obwodach zabezpieczających.
  5. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU 75/2002, poz. 690, z późniejszymi zmianami).
  6. PN-IEC 60364-4-473:1999 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa. Stosowanie środków zapewniających bezpieczeństwo. Środki ochrony przed prądem przetężeniowym.
  7. Praca zbiorowa pod red. dr. inż. Jana Strzałki, Instalacje elektryczne i teletechniczne – poradnik montera i inżyniera elektryka, Verlag Dashofer, Warszawa 2001.
  8. Informator techniczny TECHNOKABEL 2007.
  9. S. Niestępski, J. Pasternakiewicz, T. Wiśniewski, M. Parol, Projektowanie sieci elektroenergetycznych. Instalacje elektryczne, OWPW, Warszawa 2002.
  10. Poradnik inżyniera elektryka, t. 3, WNT, Warszawa 1997.
  11. S. Januszewski, A. Pytlak, M. Rosnowska-Nowaczyk, H. Świątek, Napęd elektryczny, WSiP, Warszawa 1994.
  12. Z. Celiński, Materiałoznawstwo elektrotechniczne, OWPW, Warszawa 1998.
  13. H. Linder, Zbiór zadań z elektrotechniki, cz. 1. Prąd stały – obwody, COSiW SEP, Warszawa 2004.
  14. M. Abramowicz, R.G. Adamski, Bezpieczeństwo pożarowe budynków, cz. 1, SGSP, Warszawa 2002.
  15. N SEP-E-002 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Instalacje elektryczne w obiektach mieszkalnych. Podstawy planowania.
  16. J. Wiatr, M. Orzechowski, Poradnik projektanta elektryka. Podstawy zasilania budynków mieszkalnych, użyteczności publicznej i innych obiektów nieprzemysłowych w energię elektryczną, wyd. 4, DW MEDIUM, Warszawa 2010.
  17. Paradowska-Rychlik, Referat marketingowy Zakładów Kablowych Bitner, konferencja szkoleniowa „Bezpieczeństwo instalacji elektrycznych”, 30 września 2008, SGSP, Warszawa – materiały konferencyjne.
  18. E. Musiał, Obciążalność cieplna oraz zabezpieczenia nadprądowe przewodów i kabli, „INPE” nr 107, sierpień 2008.
  19. H. Markiewicz, Instalacje elektryczne, WNT, Warszawa 1996.
  20. J. Laskowski, Poradnik elektroenergetyka przemysłowego, COSiW SEP, Warszawa 1996.
  21. T. Cholewicki, Elektrotechnika teoretyczna, t. 1, WNT, Warszawa 1973.
  22. EN 1363:1999-2 Fire resistance test. Part 2. Alternative and additional procedures.
  23. PN-B-02852:2001 Ochrona przeciwpożarowa budynków. Obliczanie obciążenia ogniowego oraz wyznaczanie względnego czasu trwania pożaru.
  24. J. Wiatr, Zespoły prądotwórcze w układach zasilania awaryjnego budynków, wyd. 2, DW MEDIUM, Warszawa 2009.
  25. Praca zbiorowa pod redakcją J. Wiatra, Poradnik projektanta elektryka systemów zasilania awaryjnego i gwarantowanego, EATON Powering Business Worldwide, wyd. 2, Warszawa 2008.
  26. PN-IEC 60364-5-523:2001 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego. Obciążalność prądowa długotrwała przewodów.
  27. PN-HD 60364-4-41:2009 Instalacje elektryczne niskiego napięcia. Część 4-41: Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa. Ochrona przed porażeniem elektrycznym.
  28. PN-HD 60364-5-54:2010 Instalacje elektryczne niskiego napięcia. Część 5-54: Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego. Uziemienia, przewody ochronne i przewody połączeń ochronnych.
  29. Katalog produktów firmy Moeller.
  30. Katalog produktów firmy Legrand.
  31. T. Marszałek, P. Głogowski, Systemy podtrzymania funkcji instalacji elektrycznych podczas pożaru zgodnie z normą DIN 4102-12, materiały konferencyjne IV Krajowej Konferencji „Inżynieria Elektryczna w Budownictwie”, Kraków, 22 października 2009.
  32. A. Boczkowski, J. Wiatr, M. Orzechowski, Ochrona przeciwporażeniowa w instalacjach niskiego napięcia oraz dobór przewodów, oraz ich zabezpieczeń, DW MEDIUM, Warszawa 2010.
  33. F. Łasak, Badania stanu technicznego instalacji niskiego napięcia.
  34. Materiały konferencyjne Komisji Racjonalizacji Gospodarki Energetycznej w Budownictwie, 13-15 maja 2010, Karpicko k. Poznania.
  35. www.leonardo-energy.org
  36. Praca zbiorowa, Poradnik inżyniera elektryka, t. 3, WNT, Warszawa 1997.
  37. J. Strzałka, J. Strojny, Projektowanie urządzeń elektroenergetycznych, UWND AGH, Kraków 2008.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!

Galeria zdjęć

Tytuł
przejdź do galerii

Komentarze

Najnowsze produkty i technologie

BALLISTOL – jakość i wszechstronność!

BALLISTOL – jakość i wszechstronność! BALLISTOL – jakość i wszechstronność!

Rynek wszelkiego rodzaju czyścideł i smarowideł dla broni jest obecnie bardzo mocno rozbudowany. Mnogość producentów, marek, może przyprawić o zawrót głowy. Co wybrać? Co będzie najlepsze do czyszczenia...

Rynek wszelkiego rodzaju czyścideł i smarowideł dla broni jest obecnie bardzo mocno rozbudowany. Mnogość producentów, marek, może przyprawić o zawrót głowy. Co wybrać? Co będzie najlepsze do czyszczenia karabinu, co do sztucera, a co do pistoletu? Wiadomo, że tak samo jak myć ręce, szczególnie w obliczu Covid-19, trzeba dbać o czystość broni. Dzięki temu służyć nam będzie niezawodnością i perfekcyjnym działaniem przez długie lata.

Elementy instalacji przemysłowej

Elementy instalacji przemysłowej Elementy instalacji przemysłowej

Elementy instalacji elektrycznej w domu zasadniczo różnią się od instalacji pracującej w fabrykach czy warsztatach. Specyfika zakładów przemysłowych wymaga zastosowania określonych elementów instalacji....

Elementy instalacji elektrycznej w domu zasadniczo różnią się od instalacji pracującej w fabrykach czy warsztatach. Specyfika zakładów przemysłowych wymaga zastosowania określonych elementów instalacji. Omówimy dzisiaj gniazda, wtyczki i przewody przemysłowe, porównując je do odpowiedników, które są stosowane w naszych domach.

UPS-y kompensacyjne

UPS-y kompensacyjne UPS-y kompensacyjne

Urządzenia zasilania bezprzerwowego są niezbędnym elementem układów zasilania wrażliwych odbiorów, procesów technologicznych, zasilania centrów danych i układów automatyki. Środowisko techniczne, w jakim...

Urządzenia zasilania bezprzerwowego są niezbędnym elementem układów zasilania wrażliwych odbiorów, procesów technologicznych, zasilania centrów danych i układów automatyki. Środowisko techniczne, w jakim te urządzenia funkcjonują, opisują normy na urządzenia odbierające energię z sieci energetycznej oraz normy i wymagania na sieć zasilającą, w szczególności wymagania na jakość energii elektrycznej dostarczanej przez operatora systemu dystrybucji energii OSD.

Valena Allure – ikona designu

Valena Allure – ikona designu Valena Allure – ikona designu

Valena Allure to nowa seria osprzętu firmy Legrand, łącząca wysmakowaną awangardę i nowoczesność. Wyróżniający ją kształt ramek oraz paleta różnorodnych materiałów zachęcają do eksperymentowania. Valena...

Valena Allure to nowa seria osprzętu firmy Legrand, łącząca wysmakowaną awangardę i nowoczesność. Wyróżniający ją kształt ramek oraz paleta różnorodnych materiałów zachęcają do eksperymentowania. Valena Allure pomoże z łatwością przekształcić Twój dom w otoczenie pełne nowych wrażeń i stanowić będzie źródło kolejnych inspiracji.

Bezpieczeństwo podczas prac serwisowych

Bezpieczeństwo podczas prac serwisowych Bezpieczeństwo podczas prac serwisowych

Niezależnie od tego, gdzie chcesz zastosować program Lockout/Tagout, firma Brady będzie Cię prowadzić i wspierać. Nasze kompleksowe rozwiązanie Lockout/Tagout obejmuje innowacyjne kłódki z rozbudowanym...

Niezależnie od tego, gdzie chcesz zastosować program Lockout/Tagout, firma Brady będzie Cię prowadzić i wspierać. Nasze kompleksowe rozwiązanie Lockout/Tagout obejmuje innowacyjne kłódki z rozbudowanym planowaniem kluczy, specjalistyczne blokady zabezpieczające, praktyczne oprogramowanie i doskonałe usługi obejmujące identyfikację punktów kontroli energii oraz najlepsze w swojej klasie tworzenie procedur.

Słowniczek najważniejszych pojęć z branży elektrycznej

Słowniczek najważniejszych pojęć z branży elektrycznej Słowniczek najważniejszych pojęć z branży elektrycznej

Znasz to uczucie, gdy wchodząc do sklepu stacjonarnego albo przeszukując największe internetowe sklepy elektryczne, czujesz się zagubionym i niepewnym? Wśród tysięcy produktów i oznaczeń nie wiesz jaki...

Znasz to uczucie, gdy wchodząc do sklepu stacjonarnego albo przeszukując największe internetowe sklepy elektryczne, czujesz się zagubionym i niepewnym? Wśród tysięcy produktów i oznaczeń nie wiesz jaki produkt spełni Twoje oczekiwania i co ważne – stanie się bezpiecznym i funkcjonalnym?

Rejestratory sieciowe NVR – czym różnią się od DVR, do czego są przeznaczone?

Rejestratory sieciowe NVR – czym różnią się od DVR, do czego są przeznaczone? Rejestratory sieciowe NVR – czym różnią się od DVR, do czego są przeznaczone?

W przeciwieństwie do rejestratorów DVR urządzenia NVR służą do obsługi kamer wykorzystujących protokół internetowy. Urządzenia te nie potrzebują dodatkowego okablowania do transferowania danych – pobierają...

W przeciwieństwie do rejestratorów DVR urządzenia NVR służą do obsługi kamer wykorzystujących protokół internetowy. Urządzenia te nie potrzebują dodatkowego okablowania do transferowania danych – pobierają je przez internet od skonfigurowanych ze sobą kamer IP. Co jeszcze warto wiedzieć o rejestratorach sieciowych NVR?

Nowoczesne zespoły zabezpieczeń WN typu e2TANGO-2000

Nowoczesne zespoły zabezpieczeń WN typu e2TANGO-2000 Nowoczesne zespoły zabezpieczeń WN typu e2TANGO-2000

Wdrożenie platformy zabezpieczeń typu e2TANGO dla średnich napięć zaowocowało pozytywnym odbiorem przez klientów oraz jednoczesne sugestie, aby rozszerzyć ofertę firmy o zabezpieczenia WN. Ideą...

Wdrożenie platformy zabezpieczeń typu e2TANGO dla średnich napięć zaowocowało pozytywnym odbiorem przez klientów oraz jednoczesne sugestie, aby rozszerzyć ofertę firmy o zabezpieczenia WN. Ideą podczas tworzenia platformy automatyki zabezpieczeniowej WN było zapewnienie odbiorców o całkowitej pewności działania strony sprzętowej oraz oprogramowania i algorytmów.

Odnawialne źródła energii, a krajowe bilanse energetyczne w roku 2017

Odnawialne źródła energii, a krajowe bilanse energetyczne w roku 2017 Odnawialne źródła energii, a krajowe bilanse energetyczne w roku 2017

Odnawialne źródła energii - jeśli chodzi o ich udział w Polskiej gospodarce, to odnotowuje się wzrost OZE z roku na rok. Niezaprzeczalnie nadal najwięcej energii w naszym kraju pochodzi ze źródeł konwencjonalnych,...

Odnawialne źródła energii - jeśli chodzi o ich udział w Polskiej gospodarce, to odnotowuje się wzrost OZE z roku na rok. Niezaprzeczalnie nadal najwięcej energii w naszym kraju pochodzi ze źródeł konwencjonalnych, z paliw kopalnych, takich jak węgiel kamienny, brunatny, gaz ziemny czy ropa naftowa. Ciągłe uzależnienie kraju od dostaw gazu i ropy, nie oddziałuje pozytywnie na stan gospodarki czy poczucie komfortu społeczeństwa z zakresu energetyki, a w tym podwyżek cen za energię elektryczną. Nie...

Nowoczesne oświetlenie Neonica

Nowoczesne oświetlenie Neonica Nowoczesne oświetlenie Neonica

Podczas remontu mieszkania, domu, pokoju czy biura, lub w trakcie planowania od samego początku ważnej dla nas przestrzeni, najczęściej w głowie mamy już przygotowaną wizję lub koncepcję. Plany te dotyczą...

Podczas remontu mieszkania, domu, pokoju czy biura, lub w trakcie planowania od samego początku ważnej dla nas przestrzeni, najczęściej w głowie mamy już przygotowaną wizję lub koncepcję. Plany te dotyczą zarówno układu mebli, wykorzystanych materiałów czy koloru ścian. Jednak przede wszystkim warto dokładnie i z uwagą podjąć decyzje związane z wyborem odpowiedniego oświetlenia.

Bezprzerwowy System Zasilania Merus UPQ

Bezprzerwowy System Zasilania Merus UPQ Bezprzerwowy System Zasilania Merus UPQ

Bezprzerwowy System Zasilania Merus UPQ to innowacyjna koncepcja, łącząca funkcje zasilacza UPS i aktywnego filtra harmonicznego w jedno solidne rozwiązanie.

Bezprzerwowy System Zasilania Merus UPQ to innowacyjna koncepcja, łącząca funkcje zasilacza UPS i aktywnego filtra harmonicznego w jedno solidne rozwiązanie.

Czy wykwalifikowani elektrycy muszą aż tyle robić ręcznie?

Czy wykwalifikowani elektrycy muszą aż tyle robić ręcznie? Czy wykwalifikowani elektrycy muszą aż tyle robić ręcznie?

Rosnąca ilość zleceń, coraz bardziej złożone projekty oraz niewystarczająca ilość specjalistów daje się we znaki również w branży produkcji aparatury sterowniczej. Firmy Rittal i Eplan zauważyły to wyzwanie...

Rosnąca ilość zleceń, coraz bardziej złożone projekty oraz niewystarczająca ilość specjalistów daje się we znaki również w branży produkcji aparatury sterowniczej. Firmy Rittal i Eplan zauważyły to wyzwanie i zapoczątkowały wspólny projekt – zintegrowany łańcuch wartości, czyli systemowe podejście do optymalizacji i industrializacji procesów prefabrykacji szaf sterowniczych i rozdzielnic.

Copyright © 2004-2019 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
Portal Budowlany - Elektro.Info.pl

Ta witryna wykorzystuje pliki cookies do przechowywania informacji na Twoim komputerze. Pliki cookies stosujemy w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. W każdym momencie możesz dokonać zmiany ustawień przeglądarki dotyczących cookies. Nim Państwo zaczną korzystać z naszego serwisu prosimy o zapoznanie się z naszą polityką prywatności oraz Informacją o Cookies. Więcej szczegółów w naszej Polityce Prywatności oraz Informacji o Cookies. Administratorem Państwa danych osobowych jest Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.K., nr KRS: 0000537655, z siedzibą w 04-112 Warszawa, ul. Karczewska 18, tel. +48 22 810-21-24, właściciel strony www.elektro.info.pl. Twoje Dane Osobowe będą chronione zgodnie z wytycznymi polityki prywatności www.elektro.info.pl oraz zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r i z Ustawą o ochronie danych osobowych Dz.U. 2018 poz. 1000 z dnia 10 maja 2018r.